İştip;Balkanlarda Bir Osmanlı Kazası

Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkanlar'daki taşra yönetim yapısını anlamak adına önemli bir örnek teşkil eden İştip kazasının, 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başları arasındaki dönemi ele almaktadır. İştip, bugünkü Kuzey Makedonya sınırları içinde yer alan, Osmanlı idarî teşkilatında “kaza” statüsünde bulunan bir yerleşim yeridir. Çalışmada, İştip'in sosyal, ekonomik ve idarî yapısı daha ziyade salnâmelerden yola çıkarak incelenmiştir. Araştırma; o dönem kazanın nüfus yapısı, ekonomik durumu, idarî yapısı ve toplumsal dinamiklerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Osmanlı taşrasında yerel halkın devlet ile kurduğu ilişkiler, reaya ile yöneticiler arasındaki etkileşimler ve toplumsal tabakalaşma yapısı çalışmanın temel inceleme alanları arasındadır. Aynı zamanda, şehirdeki Müslüman ve gayrimüslim nüfusun birlikte yaşam pratikleri de dikkate değer bir şekilde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, İştip örneği üzerinden Osmanlı taşra sisteminin çok kültürlü, çok dinli ve çok katmanlı yapısı anlaşılabilir hale getirilmiş; merkez taşra ilişkileri ile yerel idarenin işleyişine dair özgün katkılar sunulmuştur. Bu bağlamda, çalışma hem Balkan tarihine hem de Osmanlı sosyal tarihine önemli katkılarda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: Balkanlar; Osmanlı Devleti; İştip Kazası; Salnameler; Kuzey Makedonya